کتابخانه‌هورامان؛یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی
هه‌ورامان(ته‌خت-لهۆن-ژاوه‌رۆ-پژگیا) نویسه‌ر:هومایون محه‌مه‌دنژاد
لینک دوستان
پیوندهای روزانه
هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م

كتێبوو "ئاورێ ئاورگا" ڕوانه‌و بازاری بی
نویسه‌ر:کاکه حامی نیکبه‌خت عه‌بدولمه‌لێکی

نویسه‌رێو جه وه‌ڵاتوو چوار قه‌ڵاو عه‌بدولمه‌لکی

شاروو بێهشه‌هروو مازنده‌رانی

هه‌ورامیه‌کاو شماڵوو ئێرانی

...........................................................................................
کتاب"ئاورێ ئاورگا"به بازارکتاب آمد)

نویسنده:آقای حامی نیکبخت عبدالملکی

نویسنده ای از منطقه چهارقلعه عبدالملکی

شهربهشهر مازندران

هورامی های شمال ایران

"ئاورێ ئارگا" به معنای آتش آتشگاه، مجموعه شعری است اثر طبع "حامی نیكبخت عبدالملكی". این شاعر، اهل شهرستان بهشهر مازندران ،و از كُردانی است كه در زمان‌های پیش، به شمال ایران كوچیده‌اند یا كوچانده شده‌اند و اینك علی‌رغم این همه سال، زبان مادری خود را حفظ كرده‌اند و به گواهی اشعار این مجموعه، این كردان راستین، همچنان آتش زبان و ادب و فرهنگ كردی را در آتشگاه سینه‌‌شان فروزان داشته‌اند. گویش كردی این طایفه، از شعبات كُردی هورامی است.

این کتاب درانتشارات ڕێباز(ریباز)مریوان واقع درخیابان مردوخ به فروش می رسد.

حامی نیكیخت عبدالملكی، علی‌رغم وجود نشرهای زیاد در كشور و نیز در استان مازندران، خواسته كه این مجموعه را در استانی كُرد‌نشین چاپ كند و در این میانه انتشارات زانا را برگزیده است و من به عنوان مدیر این نشر هرچه در توان داشتم برای محقق شدن این خواسته انجام وظیفه كردم و اینك به فضل خداوند كتاب در شكلی شكیل و هیئتی زیبا چاپ و نشر شده و نسخه‌هایی از آن هم در دفتر انتشارات زانا موجود می‌باشد.

نكته‌ی ارزشمند شایان ذكر آن است كه این كتاب به رسم‌الخط معیار كردی نوشته شده و همان‌گونه كه شاعر تأكید كرده است، این برای اولین بار است كه چنین اتفاقی در نگارش آثار مكتوب كردهای شمال می‌‌افتد.

سیاوچه‌مانه / عاشقانه‌یلِ نه‌واچیا : این بخش بلندترین شعر هجایی این مجموعه است که عاشقانه‌های ناگفته‌ی این مردمان را بیان می‌کند  و متأثر از سیاچَمانه‌های هورامان سروده شده است .
چواردانه‌یی / واته‌یلِ گیس بۆڕیا : این بخش شامل چند دوتایی یا دوبیتی‌ست که به جز یکی - دو مورد که در وزن عروضی بوده باقی همه هجایی کردی‌ست .
گوتاره‌یلِ دل / قسه‌یلِ وه دڵ واریا : شامل سروده‌هایی سالیان دورتر شاعر هم در اوزان عروضی و هم شعر هجایی است که در موضوعات آزاد سروده شده است و بیانگر حرفهای در دل مانده‌ی شاعر است . 
سووگه‌ره‌یل دڵ / شێعره‌یل چ شوور وه‌وشکیا : شامل چند سروده در ستایش چند تن از مفاخر هنر و شعر ایران‌زمین است . در این بخش تنها یک شعر نو کُردی گنجانده شده است .
هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م

شاعر در مقدمه‌ی كتاب چنین آورده است:

«زبانِ سروده‌های این مجموعه به گویشِ کُردی ایل ِعبدالملکی ا‌ست که می‌توان آن را از خانواده‌ی گویش‌های هورامی به‌شمار آورد. ایل عبدالملکی اکنون در چند نقطه‌ی کشور سکونت دارند که از نقاط متمرکز جمعیّتی آن‌ها می‌توان چهار قلعه عبدالملکی در حوزه‌ی شمالی بهشهر مازندران، قلعه عبدالملکی در قروه کردستان، روستای زاغه در تویسرکان همدان و به‌گونه‌ی پراکنده در کرمانشاه، کنگاور و چند نقطه‌ی دیگر را نام بُرد که همگی به این گویش سخن می‌گویند و از بختِ بلند به همّت ستودنی گذشتگان فهیمشان همچنان فرزندان امروزینشان هم به این گویشِ ناز زبان باز می‌کنند...این مجموعه برای کُردهای عبدالملکیِ ساکن در شمال کشور (مازندران) نخستین مجموعه‌ای ا‌ست که به‌گونه‌ی کاملاً کُردی چاپ می‌شود و نیز نخستین بار است که در این منطقه نوشتار با آداب نوشتاری کُردی ارائه می‌شود.  باشد که در آینده‌ی نزدیک همه‌ی فرزندان کُرد در این منطقه با این آداب نوشتاری آشنایی کامل یابند و نسل‌های پسین ما کُردی را روان بخوانند و روان بنویسند.»

باری، شعر و شور و شعور حامی نیكبخت عبدالملكی را ارج می‌نهیم و شعری از این مجموعه را با هم می‌خوانیم و برایش توفیقات بیشتر آرزومندیم:

قه‌سه‌م ‌به ‌وه‌ر ‌ویره‌گا «له‌پوو»[1]

] قَسَم بَه وَرِ ویرَگا «لَپو» / سوگند به خورشیدِ هنگامِ غروبِ «لَپو» [

عاشق چ ‌دیری ته‌كیا مه‌موو

] عاشق چِ دیری تَكیا مَمو / عاشق از درد دوری تكیده می‌شود [

چ ‌ئه‌ور ‌دیری ‌هه‌وام ‌خراوه‌ن 

] چِ اَورِ دیری هَوام خِراوَن / از ابر دوریِ (یار) آسمان و هوایِ من آشفته است [

به وینه وه‌شه‌ن ‌گه‌ڕوام پڕ ئاوه‌ن

] بَه وینَه وَشَن گَروآم پر آوَن /  به مانند باران گریه‌های من پُر آب است [

ویره‌گا ‌مه‌موو ‌دڵ ‌بێ‌قه‌ڕاره‌ن

] ویرَگا مَمو دل بیقرارَن / هنگام غروب می شود و دل بیقراری می‌کند  [

ئارامم ‌نییه‌ن ‌گیانم ‌خه‌مباره‌ن

] آرامِم نیئَن گیانِم خَمبارَن / آرام نمی‌گیرم و جان من غمبار است [

ویره‌گا ‌لوا ‌نێشته ‌له‌و ‌ده‌ریا

] ویرَگا  لُوا نیشته لَو دریا / به هنگام غروب (دلم در هوای) رفتن و در کنار دریا نشستن [

چ ‌ده‌رد ‌دیری ‌وانایی ‌ته‌نیا  

] چِ دردِ دیری وانایی تََنیا / و از درد دوریِ (یار) تنهایی خواندن (است) [

‌وه دیم ‌ده‌ریا زه‌رد ویره وه‌ر

] وَ دیمِ دریا زردِ ویرَه وَر /  بر چهره‌ی دریا رنگ زرد غروب خورشید  [

ڕه‌نگ زه‌رد‌ی‌ ‌عاشق وه چه‌م ماڕوو وه‌ر

] رنگ زردی عاشق وَ چَم مارو وَر / زردرویی عاشق را در پیش چشم مجسم می‌سازد [

ده‌ریا به وینه‌ی‌ عاشق ممانوو

] دریا بَه وینَه‌ی عاشق مِمانو / دریا به مانند عاشق می‌ماند  [

دڵش بێ‌تاوه‌ن ک مه‌وج مشانوو

] دلِش بی‌تاوَن كه مَوج مِشانو / دل او بی‌تاب است كه موج می‌اندازد (برون می‌زند) [

ده‌ریا ‌فام ‌مکه‌و ‌هاودل ‌هه‌نیمان

] دریا فام مِکَو هاودل هَنیمان /  دریا می‌فهمد که من و ‌او همدل هستیم [

ئاشووب ‌دڵه‌ن ‌هاوبه‌ش◦ ‌به‌ینێمان

] آشوبِ دلَن هاوبَش بَینِمان /  ما در آشوبِ دل هم‌سهم هستیم  [

یه‌کی ‌مه‌وجش ‌ئاو، یه‌کی ‌هوون ‌نیشان

] یَکی مَوجِش آو یَکی هِن نِشان / یكی موج او از آب است و دیگری موجش خون نشان است [

ده‌ریا ‌و ‌دڵم ‌مه‌هان ‌شان◦ ‌وه ‌شان

] دریا و دلِم مَهان شان وَ شان / دریا و دلم شانه به شانه‌ی هم می‌زنند [

مه‌وجه‌یل ‌ده‌ریا ‌ساحل مڕه‌سان

] مَوجَیلِ دریا ساحل مِرَسان / موجهای دریا به ساحل می‌رسند  [

‌هه‌نی ئه‌وسه ‌ک ‌نیارانه ‌گیان

] هَنی اَوسَه که نیارانَه گیان /  (اما) دیگر هنگامیكه جانی ندارند [

مه‌وج بێ‌قه‌ڕار ‌ک ‌نیاشتش ‌خاو

] مَوجِ بی‌قرارکه نیاشتِش خاو / موجِ بیقراری كه خواب و (آرام) نداشت [

وه ‌یه‌کده‌م ‌وساڵ ‌عومرشه‌ن‌‌ ته‌واو

] وَ یَکدَم وصال عمرشَن تَواو /  به یك دم وصال عمر او تمام می‌شود [

مه‌وجی ‌ک ‌بیه‌ش ‌ئاشووب ‌دیری

] مَوجی که بیَه‌ش آشوبِ دیری /  آن موجی كه هستی او از آشوبِ دوری‌ست [

دیاره‌ن ‌چ ‌وه‌سڵ ‌ک ‌کامی ‌نه‌یری

] دیارَن چِ وَصل که کامی نَیری /  پیداست كه از لذت وصل كامی نگیرد [

ده‌ریا ‌چ ‌عشقی ‌ک ‌نممروو

] دریا چِ عشقی كه نِمِمِرو /  دریا از عشقی كه در وجودش نمی‌میرد [

هه‌ر ‌مه‌وج ‌ممروو ‌هه‌مه‌ی ‌گیان ‌میروو

] هر مَوج مِمِرو هَمَی گیان میرو /  در هر موج می‌میرد (اما) باز هم جان می‌گیرد [

بی ‌تاڵ ‌فراق ‌میوه ‌عشق ‌کاڵه‌ن

] بی تالِ فِراق میوَه عشق كالَن /  بدون تلخی فراق میوه‌ی عشق كال و نارَس می‌ماند  [

عشق ‌په‌ژیا ‌شیرین و تاڵه‌ن

] عشقِ پَژیا شیرین و تالَن / عشقی پخته و كامل شیرینی و تلخی دارد [

هه‌ر چی تاڵ بوو ‌عشق ‌کام ‌عاشق ‌قه‌ن

] هر چی تالَ بو عشق كامِ عاشق قَن / (اما) هر چه عشق تلخ باشد كام عاشق شیرین است [

ڕازش ‌شیرینی ‌ناز ‌مه‌عشووقه‌ن

] رازِش شیرینی نازِ معشوقَن /  و راز آن شیرینی ناز معشوق است [

عشقی ‌ک ‌چ ‌خه‌م ‌شادی ‌ماوڕوو ‌به‌ڕ 

] عشقی كه چِ خَم شادی ماورو بَر / عشقی كه از درونِ غم شادی می‌آفریند [

هه‌نی ‌چ ‌شادیش ‌گیاند مه‌موو ته‌ر

] هَنی چِ شادیش گیانِد مَمو تَر / دیگر از شادی آن جان تو تازه می‌شود [

لا ‌عاشق ‌ته‌نیا ‌عشقه‌ن ‌ک ‌ڕاسه‌ن

] لا عاشق تَنیا عشقَن كه راسَن / برای عاشق تنها عشق است كه حقیقت دارد [

وساڵ و ‌فراق ‌هه‌ر ‌دووه‌ش ‌خاسه‌ن

] وصال و فِراق هر دوءَش خاسَن /  (و در راه عشق) وصال و فراق هر دو زیباست [

هه‌ر ‌که ‌وه‌ی ‌چ ‌عشق ‌سینه ‌سوچیا

] هر كَه وَی چِه عشق سینَه سِچیا / هر كسی كه سینه سوخته‌ی عشق شد [

خونچه ‌ئاده‌میش ‌مه‌موو ‌وه‌وشکیا

] خونچَه آدَمیش مَمو وَوشكیا /  غنچه‌ی بسته‌ی آدمیت او شكفته خواهد شد [

ئه‌ری ‌تا ‌عشقه‌ن ‌عاشق ‌زننه ‌هه‌ن

] اَری تا عشقَن عاشق زِنَّه هَن /  آری تا عشق هست عاشق زنده است [

تا ‌بوو ‌خه‌م ‌عشق ‌له‌وێش ‌خه‌ننه ‌هه‌ن

] تا بو خَمِ عشق لَوءِش خَنََّه هَن / تا غم عشق باشد خنده بر لبهای عاشق می‌نشیند  [

***

حاڵ و ‌ڕو ‌دیری ‌واته ‌نیاڕوو

] حال و رو دیری واتَه نیارو /  حال و روز دوری از یار گفتن ندارد [

مه‌ر ‌بواچی ‌شێعریش ‌ک ‌ته ‌نیاڕوو

] مَر بواچی شِعری كه تَه نیارو / مگر شعری برای آن بگویم كه انتها نداشته باشد [

خاسه‌ن ‌ئه‌گه ‌وه‌و ‌واته ‌چ ‌وساڵ

] خاسَن اَگَه وَو واتَه چِه وصال /  خوب و زیباست اگر بشود از وصال گفت [

چ ‌دیه ‌یار و ‌دڵ ‌پڕ ‌خه‌یاڵ

] چِ دیه یار و دلِ پِر خَیال /  از دیدن یار و دلِ پُر خیال بتوان گفت  [

وینه‌ی« له‌پوو» ‌ک ‌وه‌ونه ‌پڕ ‌چ ‌قوو

] وینَه‌ی «لَپو» كه وَونَه پِر چِ قو / همانند هنگامیكه «لپو» پُر از قو شود [

سیاو ‌ڕوم ‌ئووسه ‌چه‌رمه ‌دیم ‌مه‌موو

] سیآوروم اوسَه چَرمَه دیم مَمو / سیاه روزیِ من آنگاه سپید روی می‌گردد [

دڵدار ‌ئه‌گه ‌ک ‌ڕی ‌دیما ‌م ‌که‌و

] دلدار اَگَه كه ری دیما مِ كَو / اگر که دلدار به من روی كند [

شێعر ‌به‌ن ‌ئامام ‌یه‌ک ‌دیوانی ‌وه‌و

] شِعرِ بَن آمام یَك دیوانی وَو / شعرِ بند آمده‌ام یك دیوان خواهد شد  [

هه‌ر ‌به‌یتی ‌بواچوو ‌چ ‌ناز ‌یاره‌ن 

] هَر بَیتی بواچو چِ نازِ یارَن / هر بیتی بگوید از عشق یار است [

ک ‌ناز ‌یارم ‌هزار ‌هزاره‌ن

] كه نازِ یارِم هزار هزارَن / كه ناز‍ یار من هزاران هزار است  [

وه‌یه‌ن ‌شه‌و و ‌ڕوم ‌هه‌ینێ ‌کار ‌و بار

] وَیَن شَو و روم هَینِه كار و بار / شب و روز همین كار و بار من شده است  [

چ ‌سه‌ره‌م ‌نه‌لو شه‌وق ‌دیه‌ی ‌یار

] چِ سَرَم نَلو شَوقِ دیَه‌ی یار / كه شوق دیدن یار از هوای سر من نرود [

مه‌رده ‌وه‌شته‌ره‌ن ‌چ نائومیدی

] مَردَه وَشتَرَن چِ ناامیدی / مُردن از نا امیدی خوشتر است [

وه‌لكوم وه ئومید دڵدار خوم دی

] وَلكُم وَ امید دلدارِ خوم دی / که شاید با امیدواری دلدار خود را دیدم [

غه‌ریب ‌نییه‌ن ‌ئوو گیڵلان ‌کوو وه کوو

] غریب نیئَن او گیلّان كو وَ كو / او غریب نیست كه كوه به كوه افتاده است [

غه‌ریب م ‌هه‌نیم ‌دیر گیڵلایم ‌چ ‌ئوو

] غریب مِ هَنیم دیر گیلّایم چِ او / غریب من هستم كه از او دور افتاده‌ام [

سه‌رسه‌وزی ‌چه‌مه‌ن ‌عشق ‌وه‌هاره‌ن

] سَرسَوزی چَمَن عشقِ وَهارَن / سرسبزی چمن از عشق بهار است [

سه‌وز ‌ژین ‌م ‌چ ‌عشق ‌یاره‌ن

] سَوزِ ژینِ مِ چِ عشقِ یارَن / (اما) سبزِ زندگی من از عشق یار است [

گه‌رمی ‌تاوێستان ‌شوله ‌ئفتاوه‌ن

] گَرمی تاویستان شولَه اِفتاوَن / گرمای تابستان از شعله‌ی آفتاب است [

ئاور ‌گه‌رمیم ‌عشق ‌بی تاوه‌ن

] آورِ گَرمیم عشقِ بی تاوَن / (اما) آتشِ گرم كننده‌ی من از عشق بی‌تاب است [

«ڕه‌نگ ‌زه‌ردی ‌خه‌زان ‌خه‌تا ‌پاییزه‌ن

] «رنگ زردی خَزان خَطا پاییزَن / رنگِ زردِ خزان گناهِ پاییز است [

ڕه‌نگ ‌زه‌رد ‌م ‌دیری ‌ئازیزه‌ن»[2]

] رنگِ زردِ مِ دیری آزیزَن» / (اما) رنگِ زرد من از دوری یارِ عزیز است [

سه‌ردی ‌زمستان ‌وه‌شه‌ن و ‌ڤه‌وره‌ن

] سردی زمستان وَشَن و وَورَن / سرمای زمستان از باران و برف است [

سه‌ردی ‌م ‌دایم ‌وه ‌خه‌مم ‌سه‌وره‌ن

] سردی مِ دایم وَ خَمِم سَورَن / (اما) سرمای وجود من از صبر مداومی ست كه در غمم دارم [

بواچه ‌وه ‌یار ‌پاره‌که‌وینه

] بواچَه وَ یارِ پارَكَوینَه / بگو به یار پارسالی (دیرین) [

هه‌وچنه ‌یادم ‌بکه‌و ‌نه‌وینه

] هَوچِنَه یادِم بِكَو نَوینَه / همانند گذشته یاد مرا تازه كند [

نه‌واچوو ‌فراق ‌مواڕوو ‌یادش

] نَواچو فِراق موارو یادِش / نگوید كه فراق و دوری او را از خاطر من می‌برد [

تا ‌ئوو ‌شیرینه‌ن ‌منێش ‌فه‌رهادش

] تا او شیرینَن مِنیش فرهادِش / تا او شیرین است من هم فرهادِ او خواهم ماند [

چ ‌دڵدار ‌ئوونی ‌ک ‌دڵ ‌بکه‌نوو

] چِ دلدار اونی كه دل بِكَنو / آنكسی كه از دلدار دل بَركَند [

دڵش ‌بی دڵدار ‌هیله ‌ممه‌نوو

] دلِش بی دلدار هیلَه مِمَنو / دل او از نداشتنِ دلدار بی‌صاحب باقی می‌ماند [

...

[1] «له‌پوو = لَپو » نام مرداب بزرگ در ‌زاغمرز است که یکی از جاذبه های دیدنی این منطقه به شمار می آید .

[2] این بیت برگرفته از سیاه چَمانه های هورامان است .

منبع:ئیلام ئاسوو / ilamasu / ایلام آسو

سایت بلوط-فرهنگ وهنر،




طبقه بندی: زانیاری، ئه‌ده‌بیات، شێعر، تاریخ، جوغرافی، وێنه،
برچسب ها: هورامان هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌ هورامان؛یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-هورامان تخت ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-کندوله-ته‌وێڵه(طویله)-بیاره-ساور-نودیجه-حلبچه(هه‌له‌بجه)-خۆرماڵ مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-ایلام-کامیاران-روانسر-جوانرود-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد هورامی های شمال ایران)-عکس-شبک(شه‌به‌ک)-سنجار- کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی)-قلعه قروه-چورژی-هانه‌به‌رچه‌م-هۆمایون محه‌مه‌دنژاد، وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری، سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری، كتێبوو "ئاورێ ئاورگا"ڕوانه‌و بازاری بی(کتاب"ئاورێ ئاورگا" به بازارکتاب آمد)،
دنبالک ها: ئیلام ئاسوو / ilamasu / ایلام آسو، سایت بلوط-فرهنگ وهنر، هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م، سایت خبری تحلیلی هورامانات، خبرگزاری پاوه پرس، کتابخانه‌هورامان؛یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی، خبرگزاری کردپرس، هه‌ساره،
[ جمعه 29 آبان 1394 ] [ 02:12 ق.ظ ] [ همایون محمدنژاد ]
درباره وبلاگ

کتابخانه‌هورامان؛یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی

ئه‌ژناسنای کتێبه‌کا؛نویسه‌را؛زانایا؛ژیرلاو؛پاڵپشتا زوان و ئه‌دبیات و فه‌رهه‌نگوو هه‌ورامانی

نویسه‌ر:هومایون محه‌مه‌دنژاد

ئیمه‌یل:sina.mohamad@ymail.com

چه‌مه‌راو سه‌ردا‌نه‌کێتانمێ په‌ی ئادره‌سوو:

په‌لیانۆ هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م

http://haneberchem.mihanblog.com/

مدیروبلاگ :همایون محمدنژاد
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب

هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م

کتابخانه‌هورامان؛یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی

قه‌ڵه‌موو هه‌ورامانی





Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت




شاه انبیاء

ئه کره م حه‌سنزاده(سه‌ریاس)

دانشجویان کرد دانشگاه زنجان

تکاب توریست

ابزار و قالب وبلاگبیست تولزكد تاریخ قمری ، شمسی و میلادی به همراه مناسبت تماس با ما>